CHP'Lİ ERKUT TAMAY: İZMİR'İN SAKLI MİRASI GÜN YÜZÜNE ÇIKARILMALI
İzmir'in çok kültürlü tarihinden günümüze ulaşan ancak yıllardır kullanılmayan yapılardan biri olan İlyas Peygamber Kilisesi'nin yeniden kente kazandırılması gündeme geldi. Buca ve Konak ilçelerinin sınırında, Yeşildere Caddesi yakınındaki askeri alanda bulunan Hagios Elias (Profitis Ilias) Kilisesi'nin bilimsel yöntemlerle restore edilerek kültürel mirasa ve inanç turizmine açılması için proje önerisi hazırlandı.
CHP İzmir İl Başkan Yardımcısı, mimar ve yerel yönetimler uzmanı Erkut Tamay, projenin hayata geçirilmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığı, Millî Savunma Bakanlığı, İzmir Büyükşehir Belediyesi, Konak Belediyesi ve Buca Belediyesi'ne ortak çalışma çağrısında bulundu.
1840'LI YILLARDAN BUGÜNE UZANAN MİRAS
Hagios Elias ve Profitis Ilias adlarıyla da bilinen kilisenin 19'uncu yüzyılda inşa edildiği, yapımına 1844 yılında başlandığı ve 1846 dolaylarında tamamlandığı aktarılıyor. Döneminde Ortodoks cemaatine hizmet veren yapı, İzmir'in dinî ve kültürel çeşitliliğinin mimari izlerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Cemaatin zaman içinde bölgeden ayrılmasıyla işlevini yitiren kilisenin askerî alan içerisinde kaldığı ve uzun yıllar mühimmat deposu olarak kullanıldığı belirtiliyor. Bugün ciddi koruma ve restorasyon ihtiyacı bulunan yapının geleceği için öncelikle mülkiyet, kullanım ve koruma statüsünün netleştirilmesi gerekiyor.
Tamay, kilisenin yalnızca restore edilmesi gereken eski bir yapı olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, 'İlyas Peygamber Kilisesi, İzmir'in çok kültürlü geçmişinin önemli tanıklarından biri. Bu yapıyı kaderine terk etmek yerine bilimsel yöntemlerle korumalı ve kentimizin ortak kültürel mirası olarak gelecek kuşaklara aktarmalıyız' dedi.
MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞI DA SÜRECE DÂHİL OLMALI
Projenin en hassas başlığını kilisenin askerî alan içerisindeki konumu oluşturuyor. Bu nedenle Tamay, Millî Savunma Bakanlığı'nın ve ilgili askerî makamların sürece dâhil edilmesini öneriyor.
Yapının mülkiyetinin, kullanım durumunun, askerî alan sınırlarıyla ilişkisinin ve erişim koşullarının resmî olarak belirlenmesinin ilk adım olması gerektiğini vurgulayan Tamay, askerî güvenliğin korunmasının öncelikli olduğunu ifade etti.
Tamay, 'Askeri güvenlik ile tarihi mirasın korunması birbirine engel olmak zorunda değil. Öncelikle yetkili makamlarla koordinasyon kurulmalı, gerekli izinler alınmalı. Bilimsel belgeleme, teknik inceleme ve restorasyon çalışmaları ilgili kurumların gözetiminde yürütülmeli. Kontrollü erişim ve ziyaretçi düzenlemeleri de askerî makamların yönlendirmesiyle değerlendirilmelidir' diye konuştu.
BEŞ KURUM İÇİN ORTAK ÇALIŞMA ÖNERİSİ
Tamay'ın önerisinde Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yapının kültür varlığı niteliğinin ve koruma koşullarının değerlendirilmesi, bilimsel restorasyon sürecinin desteklenmesi ve turizm rotalarına dâhil edilmesi konusunda öncü rol üstlenmesi öngörülüyor. Millî Savunma Bakanlığı'nın ise askerî alan sınırları, güvenlik koşulları, mülkiyet ve kullanım durumunun açıklığa kavuşturulması ile gerekli izinlerin koordinasyonunda sorumluluk alması bekleniyor.
İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin projeyi kent ölçeğinde ele alarak ulaşım ve turizm bağlantılarını geliştirmesi, tanıtım ve kurumlar arası koordinasyona katkı sunması öneriliyor. Konak Belediyesi'nin yapının bulunduğu çevrenin tarihî ve kültürel değerleriyle birlikte değerlendirilmesi, yerel planlama ve çevre düzenlemesi çalışmalarına katılması; Buca Belediyesi'nin ise projeyi çevre ilçeler ve İzmir'in bütüncül kültür turizmi ağıyla ilişkilendirmesi hedefleniyor.
Tamay, beş kurumun kendi yetki ve sorumlulukları çerçevesinde ortak bir çalışma grubu oluşturmasını ve öncelikle yapının mevcut durumunu ortaya koyacak teknik ve hukuki incelemeleri başlatmasını istiyor.
İNANÇ TURİZMİ YEREL EKONOMİYE DE KATKI SAĞLAYABİLİR
Proje kapsamında kilisenin restorasyon sonrasında İzmir'in kültür ve inanç turizmi rotalarından birine dönüştürülmesi hedefleniyor. Yapının tarihini anlatan bilgilendirme alanları, dijital tanıtım uygulamaları, çok dilli içerikler ve rehberli ziyaret programları hazırlanması öneriliyor.
Kilisenin Basmane, Kadifekale, Agora ve İzmir'in diğer tarihî noktalarıyla bağlantılı kültürel gezi güzergâhlarına dâhil edilmesi de projenin önemli başlıkları arasında yer alıyor.
Tamay, böyle bir çalışmanın yalnızca tarihî yapının korunmasına değil, kent ekonomisine de katkı sağlayacağını belirterek, 'İzmir'e gelen yerli ve yabancı ziyaretçilerin kent merkezinde daha fazla zaman geçirmesi; çevredeki esnafın, küçük işletmelerin, rehberlerin ve yerel hizmet sektörünün bu hareketlilikten yararlanması mümkün. Kültürel mirasın korunmasını yerel kalkınmayla birlikte ele almalıyız' değerlendirmesinde bulundu.
AVRUPA BİRLİĞİ KAYNAKLARI DA İNCELENECEK
Projenin finansmanında kamu kaynaklarının yanı sıra Avrupa Birliği destek programlarının da değerlendirilmesi öneriliyor. Kültürel mirasın korunması, sürdürülebilir turizm, uluslararası kültürel iş birliği ve yerel kalkınma başlıklarında uluslararası çok sayıda programın uygun çağrılarının da incelenebileceği belirtiliyor.
Üniversitelerin, koruma uzmanlarının, mimarların, sanat tarihçilerinin ve sivil toplum kuruluşlarının da projeye katkı sunması; restorasyon çalışmalarının bilimsel ilkeler doğrultusunda yürütülmesi hedefleniyor.
İLK AŞAMA HUKUKİ VE TEKNİK İNCELEME
Projenin başlangıcında yapının mülkiyet ve kullanım durumunun belirlenmesi, askerî alan sınırlarıyla ilişkisinin yetkili makamlarca açıklığa kavuşturulması ve koruma statüsünün incelenmesi gerekiyor. Bu sürecin ardından rölöve, restitüsyon ve restorasyon çalışmalarının hazırlanması, finansman modelinin oluşturulması ve uygulama takviminin belirlenmesi öngörülüyor.
Tamay, İzmir'in tarihî mirasının kentin geleceği açısından da önemli bir değer taşıdığını vurgulayarak, 'İzmir, farklı kültürlerin ve inançların yüzyıllar boyunca bir arada yaşadığı özel bir kent. Bu zenginliğin izlerini taşıyan yapıları korumak hepimizin sorumluluğu. İlyas Peygamber Kilisesi'ni de gerekli izinleri alarak, askerî güvenlik hassasiyetlerini gözeterek yeniden kent yaşamına kazandırabiliriz. Geçmişimizi koruyalım, İzmir'in saklı tarihini gün yüzüne çıkaralım ve bu mirası gelecek kuşaklara aktaralım' ifadelerini kullandı.
